Łomnica.pl

W niedzielne popołudnie 17 kwietnia parafianie z Łomnicy i Sowczyc zebrali się wspólnie przed drewnianym kościołem św. Antoniego w Sowczycach by  wspólnie odbyć drogę krzyżową do Łomnicy. Droga krzyżowa przebiegała przez ul. Krzywą w  Sowczycach w kierunku Koloni Łomnickiej i na skrzyżowaniu: Wysoka, Kol. Łomnicka, Łomnica przemaszerowano ul. Strażacką w kierunku remizy OSP w Łomnicy gdzie zakończono obrzęd. Podczas 14 postojów ksiądz proboszcz Norbert Panusz przedstawił historię powstania parafii Łomnica... którą można przeczytać poniżej.

Zdjęcia w galerii - Droga Krzyżowa z Sowczyc do Łomnicy - 17.04.2011

DROGA PARAFII PW. NAWIEDZENIA N.M.P. W ŁOMNICY DO SAMODZIELNOŚCI W KOŚCIELE

1. ZARANIE DZIEJÓW

Tutejsze tereny bardzo szybko stały się terenami chrześcijańskimi. Nastąpiło to około 100 lat wcześniej niż Chrzest Polski w 966 roku. Wówczas cały obszar Śląska był częścią chrześcijańskiego już Państwa Wielkomorawskiego, na terenie którego działały już pierwsze diecezje. Swymi korzeniami tych czasów sięgają też dzieje Parafii w Wysokiej, w skład której przez kolejne długie lata, aż do początków XX stulecia wchodziły Sowczyce i Łomnica. Długie lata mieszkańcy tych wiosek chodzili na msze św. i nabożeństwa do Wysokiej, korzystając również z opieki duszpasterskiej wysockiego proboszcza, który pracował na rozległym obszarze od terenów dzisiejszego Wachowa i Leśnej po rewiry obecnych Sowczyc, Łomnicy i Klekotnej. Była to wtedy jedna z nielicznych samodzielnych parafii na terenie Ziemi Oleskiej. Zawsze też była to parafia oddzielna i niezależna od bliskiego Olesna, co w sposób szczególny wskazuje na jej głębokie korzenie, sięgające zarania chrześcijaństwa na Śląsku.

2. PIERWSZE WZMIANKI O SOWCZYCACH I ŁOMNICY

Powstanie Sowczyc i Łomnicy zbliżone zapewne jest do zarania dziejów Parafii w Wysokiej. Nie ma jednak dokumentów potwierdzających lokację, czy też założenie tych miejscowości co do dokładnej daty. Jedynie na podstawie zachowanych źródłowych materiałów można się dowiedzieć, kiedy w dokumentach po raz pierwszy wspomniano Sowczycę i Łomnicę. Były to lata: 1295 dla Sowczyc oraz 1426 dla Łomnicy. Z tych wzmianek płyną informacje, że te wioski już wówczas istniały i były dobrze rozwinięte, natomiast z dokumentu datowanego na rok 1444 wiadomo, że stanowiły one część Parafii w Wysokiej. O kościele w Sowczycach oraz w Łomnicy nie ma w tym czasie jeszcze żadnej wzmianki, bo zapewne jeszcze nie istniała żadna budowla sakralna, bo gdyby takowa była na pewno zostałaby wymieniona w tych dokumentach. Mieszkańcy zatem chodzili do kościoła parafialnego w Wysokiej.

3. PIERWSZA KAPLICA PW. ŚW. BARBARY W ŁOMNICY

Pierwsza budowla sakralna na terenie dzisiejszej Parafii pw. Narodzenia N.M.P. w Łomnicy powstała po roku 1444, a znacznie przed rokiem 1586 na terenie Łomnicy, najprawdopodobniej w okolicach lub w miejscu dzisiejszego kościoła parafialnego. Była to malutka, drewniana kaplica pw. św. Barbary. Do niej to okazjonalnie przybywał z Wysokiej proboszcz, aby sprawować Najświętszą Ofiarę dla łomnickich parafian, których droga do kościoła parafialnego była odległa. W tym samym okresie na przeciwległym krańcu wysockiej parafii powstał też drugi ośrodek filialny - w Wachowie. Odtąd też aż do początków XX wieku w parafii Wysoka istniały dwie filie - w Łomnicy i w Wachowie.

4. PIERWSZY KOŚCIÓŁ PW. ŚW. KATARZYNY I DUCHA ŚW. W ŁOMNICY

Parafianie z Łomnicy w roku 1586 zapragnęli mieć własną świątynię. W miejscu - jak określa kronikarz z Wysokiej - starej, drewnianej i ciemnej kaplicy pw. św. Barbary wzniesiono z drewna modrzewiowego kościół, któremu nadano wezwanie św. Katarzyny i Ducha Św. Do kościoła tego jako filialnego przynależeli wtedy mieszkańcy Łomnicy oraz Klekotnej znanej wówczas pod nazwą Kątne. W tym kościele chrzcili swoje dzieci, zawierali małżeństwa oraz przy nim chowali swoich zmarłych. Służył on parafianom przez bardzo wiele lat, stając się centralnym ośrodkiem tej części parafii wysockiej i na przestrzeni dziejów podnosząc rangę Łomnicy i stając się dumą mieszkańców.

5. KIELICH I DREWNIANA DZWONNICA

Wszyscy mieszkańcy, całą parafia, proboszcz, właściciele ziemscy starali się o rozwój miejscowości oraz Kościoła. Chcieli podnieść rangę i znaczenie lokalnej świątyni. W tamtych trudnych czasach, w dobie wojny trzydziestoletniej ludzie w szczególny sposób zapragnęli okazać swoje przywiązanie do Wiary i Kościoła. Nie zabrakło tego również w Łomnicy, gdy w roku 1606 ks. prob. Mikołaj Ostrowski z Wysokiej ufundował dla łomnickiego kościoła filialnego kielich mszalny, wykonany misternie w stylu gotyckim we wrocławskiej pracowni mistrza jubilerskiego Hansa Volgnadta. W dziesięć lat później - aby w sposób jeszcze bardziej widoczny - i to w czasach trudniejszych - kiedy to cały Śląsk szarpany był toczącą się pomiędzy katolikami a ewangelikami wojną trzydziestoletnią - okazać przywiązanie i szacunek dla Kościoła wzniesiono drewnianą dzwonnicę u wejścia do łomnickiej świątyni. Tym sposobem ten kościół stał się jeszcze bardziej widocznym wyrazem wiary tutejszych mieszkańców.

6. OBRAZ M.B. ŁOMNICKIEJ

W czasach kiedy Śląsk zmienił swoją przynależność państwową z katolickiej Austrii na ewangelickie Prusy paradoksalnie łomnicki kościół zyskał bardzo na znaczeniu i to dzięki ewangelikowi, który stał się właścicielem Łomnicy i Sowczyc. Był nim marszałek polny wojsk pruskich hrabia Fryderyk Leopold von Gessler, który to przywiózł z katedry w czeskiej Pradze przepiękny obraz M.B. z Dzieciątkiem i ofiarował tutejszemu kościołowi. Stało się to w roku 1756, a sam wizerunek umieszczono w specjalnie przygotowanym ołtarzu bocznym łomnickiej świątyni i z czasem zaczęto nazywać wizerunkiem M.B. Łomnickiej. To wydarzenie, które miało miejsce za czasów proboszczowania w Wysokiej ks. Józefa Rendschmidta w bardzo znaczący sposób podniosłą rangę niewielkiego drewnianego kościółka w wymiarze ludzkim, bo umieszczono w jego wnętrzu prawdziwe dzieło, wykonane aż w dalekich Włoszech, w szkole znanego na całą Europę mistrza Rafaela Santi, ale szczególnie w wymiarze duchowym, bo kościół w Łomnicy stał się miejscem, gdzie wierny Lud Boży Ziemi Oleskiej upraszał łask Bożych powierzając się wstawiennictwu Najświętszej Marii Panny.

7. MUROWANA DZWONNICA

Jeszcze w drugiej połowie XIX stulecia praktycznie nie było na terenie dekanatu oleskiego kościołów murowanych, poza kościołem św. Michała w Oleśnie oraz niewielkim kościółkiem parafialnym w Sternalicach. Ze względu na jednak rangę jaką cieszył się już wówczas kościół filialny w Łomnicy ze znajdującym się w jego wnętrzu wizerunkiem M.B. Łomnickiej postanowiono uczynić go przynajmniej częściowo murowanym. Miało to miejsce w roku 1860, kiedy urząd proboszcza w Wysokiej sprawował ks. Antoni Weiss i polegało na przybudowaniu u wejścia do kościoła murowanej dzwonnicy w miejscu dotychczasowej drewnianej. Tym też sposobem łomnicka świątynia stała się trzecim kościołem w dekanacie oleskim zawierającym elementy murowane oraz stanowiła podstawę do utworzenia w przyszłości samodzielnej placówki duszpasterskiej.

8. LOKALIA I WŁASNY DUSZPASTERZ

Kościół z murowaną dzwonnicą, wizerunek M.B. Łomnickiej, wybudowanie bitej szosy z Olesna do Lublińca oraz linii kolejowej Katowice - Wrocław, wreszcie znaczny wzrost liczby mieszkańców Łomnicy - to wszystko przyczyniło się, aby na terenie Łomnicy zamieszkał duszpasterz. Postarał się o to proboszcz wysocki ks. Franciszek Kunze i doprowadził do sprowadzenia się do Łomnicy lokalisty - podległego jeszcze w sprawach materialnych i duchowych proboszczowi z Wysokiej, ale sprawującego w Łomnicy posługę kapłańską. Miało to miejsce w roku 1909 i wtedy też przybył do Łomnicy pierwszy lokalista ks. Ryszard Horoba. Odtąd już na stałe i bez żadnych przerw w Łomnicy zamieszkiwał stale duchowny, który roztaczał swoją opiekę nad tutejszymi parafianami.

9. ŚWIĄTYNIA DREWNIANA W SOWCZYCACH

Proboszcz wysocki ks. Paweł Kuczka i trzeci już z kolei lokalista łomnicki ks. Robert Plonka mając na względzie dobro duchowe parafian i pociechę dla nich w trudnych dniach I wojny światowej zgodnie postanowili o przeniesieniu z Łomnicy do Sowczyc drewnianego kościółka, a w Łomnicy wzniesieniu nowego murowanego. W roku 1916 dokonano w Łomnicy rozbiórki drewnianej świątyni wraz z murowaną dzwonnicą i złożono ponownie drewniane elementy w Sowczycach. Tam też ustawiono drewniany kościółek, aby służył mieszkańcom rozrastających i rozwijających się Sowczyc. Zadedykowano go św. Antoniemu z Padwy, a aktu tego dokonał w dniu 16 października 1916 roku ks. prob. Paweł Kuczka z Wysokiej. Wokół nowowzniesionego kościoła urządzono też cmentarz. Odtąd nieprzerwanie również parafianie z Sowczyc mogą się cieszyć swoją własną świątynią.

10. MUROWANA ŚWIĄTYNIA W ŁOMNICY

W trudnych chwilach I wojny światowej - podobnie jak niegdyś podczas wojny trzydziestoletniej w XVII stuleciu - tutejsza wspólnota w sposób szczególny okazała swoje przywiązanie do Wiary, Tradycji Ojców oraz Kościoła. Pod kierunkiem lokalisty ks. Roberta Plonki został wzniesiony w Łomnicy w roku 1917 nowy, murowany, neobarokowy kościół zadedykowany tajemnicy Nawiedzenia N.M.P. Aktu konsekracji dokonał wrocławski biskup pomocniczy ks. bp Karol Augustin. Nowy kościół wyposażony został w specjalną kaplicę boczną, w której umieszczono wizerunek M.B. Łomnickiej, słynący szczególną czcią okazywaną mu przez okoliczną ludność. Ten pełen chwały Dom Boży stał się solidnym fundamentem budowania przez łomniczan swojej samodzielności kościelnej.

11. SAMODZIELNA KURACJA

Na fundamencie nowego kościoła w Łomnicy zbudowana została niezależność materialna od Parafii w Wysokiej. W roku 1924 lokalia w Łomnicy dekretem księcia biskupa wrocławskiego ks. kard. Adolfa Bertrama została podniesiona do rangi samodzielnej kuracji, co spowodowało jej materialne uniezależnienie się od proboszcza w Wysokiej. W drodze uznania za dotychczasową pracę duszpasterską pierwszym kuratusem został dotychczasowy lokalista ks. Robert Plonka. Poprzez ten akt otwarła się dla Łomnicy droga ku zupełnej samodzielności parafialnej w Kościele.

12. SOWCZYCE W ŁOMNICKIEJ KURACJI

Parafia w Wysokiej po erygowaniu samodzielnej kuracji w Łomnicy posiadała nadal trzy obiekty kościelne: w Wysokiej, w Wachowie oraz w Sowczycach, wobec czego sposób pracy duszpasterskiej w parafii wysockiej nie uległ żadnym zmianom w stosunku do założenia z roku 1909, kiedy do Łomnicy sprowadzony został osobny kapłan. Wobec tego postanowiono odciążyć mocno zaabsorbowanego pracą proboszcza wysockiego i powiększyć jednocześnie niewielką - bo składającą się dotąd z jednej miejscowości kurację w Łomnicy. Dla osiągnięcia tego celu w roku 1934 wyłączono Sowczyce z kościołem filialnym pw. św. Antoniego z Padwy z parafii w Wysokiej i włączono w skład kuracji w Łomnicy. Aktu tego dokonano za porozumieniem ks. proboszcza Józefa Koptza z Wysokiej oraz ks. kuratusa Jana Sygulli z Łomnicy. Tym sposobem najprawdopodobniej również przyspieszono wzrastanie do zupełnej samodzielności kościelnej Łomnicę oraz Sowczycę w ramach jednego organizmu.

13. SAMODZIELNA PARAFIA

Dwie miejscowości, dwa kościoły, osobny kapłan łączący te miejscowości i kościoły swoją osobą oraz czynnik zewnętrzny w postaci II wojny światowej, na którą powoływano również w drugiej fazie księży nie pracujących samodzielnie stały się podwaliną do osiągnięcia pełnej samodzielności kościelnej Łomnicy i Sowczyc. Zupełnie niezależną i samodzielną parafię - teraz również w sprawach duchowych - składającą się z Łomnicy i Sowczyc - powołał do życia w roku 1942 arcybiskup metropolita wrocławski książę kardynał Adolf Bertram poprzez podniesienie do rangi parafii dotychczasowej kuracji Łomnica. Pierwszym jej proboszczem został dotychczasowy kuratus ks. Karol Jucha. Zupełna samodzielność administracyjna Łomnicy i Sowczyc w ramach Kościoła Powszechnego stała się faktem.

14. NOWA ŚWIĄTYNIA W SOWCZYCACH

Przypieczętowaniem samodzielności parafialnej Łomnicy i Sowczyc była budowa drugiego kościoła filialnego pw. św. Antoniego z Padwy w Sowczycach, które bardzo się rozrosły, tak, iż mały drewniany kościółek służący wiernym od blisko 400 lat stał się za ciasny. I znowu tak jak przed laty - w czasach najtrudniejszych, w okresach wojen, tak ponownie teraz - w okresie totalitarnego komunizmu - wierni parafianie okazali swoje przywiązanie do Boga, Wiary i Kościoła podejmując się trudu budowy drugiego, murowanego kościoła w Sowczycach. Tym trudem została przypieczętowana wspólnota parafialna Łomnicy i Sowczyc, prowadzona w tamtym czasie przez proboszczów ks. Gustawa Łysika, ks. Edmunda Piechockiego i ks. Władysława Rakoczego. Budowę nowego kościoła w Sowczycach ukończono w roku 1962 i odtąd w parafii są trzy kościoły: parafialny w Łomnicy i dwa w Sowczycach. W Kościele Chrystusowym, który jak drzewo życia zapuszcza korzenie w wieczności, nowym konarem została składająca się z trzech gałęzi wspólnota parafialna Łomnicy i Sowczyc, wyrosła z również składającego się niegdyś oraz dziś konara o trzech gałęziach parafii w Wysokiej.

Opracowanie: Cyprian Tkacz